Genitale wratten

In het kort

  • Genitale wratten zijn kleine, ongevaarlijke bultjes op of rond de vagina, schaamlippen, penis of anus, veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV).
  • U krijgt ze door huid-op-huidcontact tijdens seks; ze kunnen weken tot maanden later verschijnen, en een condoom beschermt niet helemaal.
  • De meeste genitale wratten komen door HPV-typen 6 en 11 — niet door de typen die baarmoederhalskanker veroorzaken.
  • Ze gaan vaak vanzelf weg, maar behandeling kan helpen: zelf smeren met een crème, bevriezen, of weghalen door een arts. Wratten komen daarna vaak terug.
  • Een controle op wratten of een soa-test loopt meestal via uw huisarts of de GGD (de publieke gezondheidsdienst).

Wat zijn genitale wratten?

Genitale wratten zijn kleine, ongevaarlijke bultjes op of rond de vagina, schaamlippen, penis, anus of liezen. Het is een veelvoorkomende soa (seksueel overdraagbare aandoening), veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Bijna iedereen komt ooit in aanraking met HPV, maar de meeste mensen krijgen er nooit wratten van.

U krijgt genitale wratten door huid-op-huidcontact tijdens seks via de vagina of anus, en (minder vaak) via de mond, en door het delen van seksspeeltjes. Het virus kan ook worden doorgegeven als er geen wratten te zien zijn, en wratten kunnen weken tot maanden na de besmetting verschijnen — daardoor is vaak niet te zeggen wanneer of van wie u ze heeft gekregen. Een condoom verkleint de kans, maar beschermt niet helemaal, omdat het niet alle huid bedekt.

Hoe zien genitale wratten eruit?

Genitale wratten zijn kleine bultjes van ongeveer 1 tot 5 millimeter, roze-rood of grijs-wit, en lijken van boven wat op bloemkool. Ze kunnen los zitten of in groepjes. Soms zitten ze binnenin de vagina of anus; dan ziet u ze zelf niet.

Veel mensen hebben geen verdere klachten. Soms geven de wratten jeuk, een branderig gevoel, wat pijn of een beetje bloedverlies. Genitale wratten zijn niet gevaarlijk, maar het is heel begrijpelijk dat u ze wilt laten bekijken of behandelen.

Hoe worden genitale wratten vastgesteld en behandeld?

Een arts kan genitale wratten meestal al vaststellen door ernaar te kijken — een test is niet nodig. Om wratten op te sporen die u zelf niet ziet, kan de arts ook binnenin de vagina of anus kijken.

Genitale wratten gaan vaak vanzelf weg zodra uw lichaam het virus opruimt, maar dat kan vele maanden tot een paar jaar duren. Heeft u er last van, dan kan behandeling helpen. Houd er rekening mee dat een behandeling weken tot maanden kan duren voordat ze werkt, en dat wratten daarna vaak terugkomen doordat het virus in de huid kan achterblijven.

Welke behandeling bij u past, hangt af van hoeveel wratten er zijn en waar ze zitten:

  • Crèmes of vloeistoffen die u zelf thuis smeert, op recept (bijvoorbeeld podofyllotoxine of imiquimod). Deze gebruikt u een aantal weken en kunnen irritatie of een branderig gevoel geven.
  • Bevriezen (cryotherapie) met vloeibare stikstof, meestal een paar keer herhaald.
  • Aanstippen met een zure vloeistof (zoals trichloorazijnzuur) in de praktijk.
  • Weghalen met warmte of een elektrisch naaldje (elektrocoagulatie), of wegsnijden of laseren bij grotere wratten, onder plaatselijke verdoving.

Er is niet één behandeling die voor iedereen het beste is, en wratten kunnen na elke behandeling terugkomen. Sommige wrattencrèmes kunnen condooms en pessaria minder sterk maken; vraag uw arts hiernaar.

Genitale wratten kunnen tijdens de zwangerschap sneller of groter groeien door de hormonen. De meeste crèmes en vloeistoffen worden afgeraden als u zwanger bent; bevriezen wordt over het algemeen als veilig gezien. Na de bevalling worden de wratten vaak vanzelf weer kleiner. Overdracht van wratten op de baby tijdens de bevalling is zeldzaam. Vertel het altijd aan uw arts of verloskundige als u zwanger bent, of denkt dat u het bent, voordat u met een behandeling begint.

Krijgt u baarmoederhalskanker van genitale wratten?

Nee. Genitale wratten komen bijna altijd door HPV-typen 6 en 11 — “laag-risico”-typen die geen kanker veroorzaken. Baarmoederhalskanker komt door andere, “hoog-risico”-HPV-typen (zoals 16 en 18). Genitale wratten hebben dus niet tot gevolg dat u baarmoederhalskanker krijgt.

Doordat HPV zo vaak voorkomt, kunt u tegelijk een wrattentype en een hoog-risicotype bij u dragen. Daarom blijft het belangrijk om mee te doen aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker (het uitstrijkje) als u wordt uitgenodigd, of u nu ooit wratten heeft gehad of niet.

De HPV-vaccinatie die jongeren in Nederland krijgen, beschermt tegen de typen 6 en 11 (die de meeste genitale wratten veroorzaken) én tegen de hoog-risicotypen die baarmoederhals- en andere kankers veroorzaken. De vaccinatie werkt het best als ze wordt gegeven voordat iemand seksueel actief wordt. Volwassenen kunnen zich soms alsnog laten vaccineren, meestal op eigen kosten. Wratten die u al heeft, gaan niet weg door de vaccinatie.

Wat kan Gynaecologie Amsterdam doen bij genitale wratten?

In Nederland loopt een soa-test of een controle op wratten meestal via uw huisarts of de GGD (publieke gezondheidsdienst; in Amsterdam GGD Amsterdam). Als gynaecologiepraktijk zien wij genitale wratten vooral als bevinding tijdens een onderzoek, of bij vrouwen die bij ons komen met bijbehorende klachten zoals jeuk, afwijkende afscheiding of pijn. Zien wij genitale wratten tijdens een onderzoek en bent u met een verwijzing van uw huisarts bij ons onder behandeling, dan kunnen wij de behandeling met u bespreken of u ervoor verwijzen. Wilt u alleen een controle of een soa-test en heeft u geen andere klachten? Dan kunt u terecht bij uw huisarts of bij de GGD Amsterdam.

Veelgestelde vragen

Gaan genitale wratten vanzelf weg?

Vaak wel. Genitale wratten verdwijnen meestal zodra uw lichaam het HPV opruimt, al kan dat vele maanden tot een paar jaar duren. Behandeling kan helpen als u er last van heeft, maar de wratten kunnen daarna toch terugkomen.

Waarom komen mijn genitale wratten steeds terug?

Een behandeling haalt de zichtbare wratten weg, maar het HPV kan in de huid achterblijven. Daardoor komen wratten vaak terug en moeten ze soms opnieuw worden behandeld. Dat is normaal en betekent niet dat er iets mis is.

Kan ik genitale wratten doorgeven als ik ze niet zie?

Ja. HPV kan worden doorgegeven via huid-op-huidcontact, ook als er geen wratten te zien zijn. Een condoom bedekt niet alle huid, dus het verkleint de kans wel, maar neemt die niet helemaal weg.

Krijgt u baarmoederhalskanker van genitale wratten?

Nee. Genitale wratten komen door laag-risico-HPV-typen (meestal 6 en 11), niet door de hoog-risicotypen die baarmoederhalskanker veroorzaken. Doordat HPV vaak voorkomt, kunt u beide typen bij u dragen; blijf daarom meedoen aan het uitstrijkje als u wordt uitgenodigd.

Gerelateerd zorgaanbod

Heeft u klachten en een verwijzing van uw huisarts? Maak een afspraak bij Gynaecologie Amsterdam.

Lees meer